W ostatnich dniach w przestrzeni publicznej pojawiają się pytania, czy Gmina Raszyn mogła w 2025 roku wpisać MOST Niepubliczną Szkołę Podstawową do ewidencji szkół i placówek niepublicznych, skoro obecnie budynek przy ul. Braci Leśnej 3 w Sękocinie Starym nie może być użytkowany na potrzeby szkoły.
Pojawia się również teza, że to właśnie wpis szkoły do ewidencji jest czymś co sankcjonuje zgodność użytkowania budynku z obowiązującymi przepisami. Podkreślić należy, że teza ta jest w świetle obowiązujących przepisów oraz chronologii zdarzeń zupełnie nieuprawniona.
Wpis szkoły do ewidencji a wymagania Prawa budowlanego dotyczące zmiany sposobu użytkowania budynku oraz zgodność tej zmiany z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego to odrębne procedury, prowadzone na podstawie różnych ustaw.
Na pewno warto wyjaśnić, co w tej sprawie należy do kompetencji gminy i dlaczego wpis szkoły do ewidencji nie jest równoznaczny z pozwoleniem na zmianę sposobu użytkowania konkretnego budynku.
Zgodnie z art. 168 ustawy - Prawo oświatowe osoba prawna lub fizyczna może założyć szkołę niepubliczną po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego.
W publicznej dyskusji często używane jest określenie „wpis do RSPO”. Należy jednak rozróżnić centralny Rejestr Szkół i Placówek Oświatowych od postępowania prowadzonego przez gminę. Formalnie gmina dokonuje wpisu szkoły do ewidencji szkół i placówek niepublicznych na podstawie Prawa oświatowego.
Zgłoszenie musi zawierać m.in. adres siedziby szkoły oraz informację o warunkach lokalowych umożliwiających prowadzenie zajęć, wykonywanie zadań statutowych oraz zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy. Żaden przepis nie wymaga przedłożenia informacji o zgodności z prawem sposobu użytkowania obiektu w którym prowadzona jest dana placówka. Ustawa wskazuje również sposób potwierdzenia spełnienia tych wymagań: do zgłoszenia dołącza się odpowiednio pozytywną opinię właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pozytywną opinię komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej. Z kolei informacja o warunkach lokalowych i ich zgodności z obowiązującym prawem jest oparta jedynie na oświadczeniu podmiotu występującego o wpis.
Takie dokumenty zostały przedstawione w postępowaniu dotyczącym szkoły MOST.
Nie oznacza to jednak, że wpis do ewidencji zastępuje wszystkie inne procedury dotyczące budynku.
Kiedy Gmina może odmówić wpisu?
To również określa wprost Prawo oświatowe.
Art. 168 ust. 12 przewiduje odmowę wpisu, gdy zgłoszenie nie zawiera wymaganych danych albo zawiera dane błędne i mimo wezwania nie zostanie uzupełnione lub poprawione, albo gdy statut szkoły jest sprzeczny z prawem i mimo wezwania nie zostanie zmieniony.
Jeżeli natomiast warunki ustawowe są spełnione, organ dokonuje wpisu. Art. 168 ust. 9 przewiduje na to 30 dni od daty zgłoszenia.
Wójt nie może tworzyć dodatkowych, niewymienionych w ustawie warunków wpisu ani uzależniać wpisu szkoły od swojej uznaniowej decyzji.
Fundacja Mosty Edukacji złożyła zgłoszenie szkoły 26 maja 2025 r. Postępowanie zostało przeprowadzone na podstawie Prawa oświatowego.
A co z przepisami techniczno-budowlanymi?
W dyskusji pojawia się argument, że skoro art. 168 Prawa oświatowego odwołuje się do „przepisów techniczno-budowlanych”, to Gmina już podczas wpisu szkoły powinna była rozstrzygnąć także zgodność sposobu użytkowania budynku z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Argument ten jest nieprawidłowy, gdyż mamy tu dwie odrębne procedury.
Prawo oświatowe rzeczywiście wymaga złożenia oświadczenia co do posiadania odpowiednich warunków lokalowych i odwołuje się m.in. do przepisów techniczno-budowlanych, sanitarnych i przeciwpożarowych. Jednocześnie ustawodawca określił sposób potwierdzania tych wymagań w procedurze ewidencyjnej – poprzez odpowiednie opinie Sanepidu i Państwowej Straży Pożarnej. Przedkładane opinie w żaden sposób nie odnoszą się do oceny bezpieczeństwa budynku w przypadku zmiany sposobu jego użytkowania.
Zmiana sposobu użytkowania budynku została uregulowana odrębnie w art. 71 Prawa budowlanego.
Zgodnie z tym przepisem zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Do takiego zgłoszenia należy dołączyć m.in. zaświadczenie wójta o zgodności zamierzonego sposobu użytkowania z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W tej procedurze z uwagi na zmianę sposobu użytkowania na placówkę przedszkolną oraz szkołę, co oznacza podjęcie działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego - do zgłoszenia, konieczne jest dołączenie m.in. ekspertyzy rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, która dopiero wtedy określać będzie zakres robót koniecznych do wykonania celem zapewnienia właściwego stopnie bezpieczeństwa.
Również tej procedurze pojawia się kwestia zgodności z MPZP.
Dlatego:
wpis szkoły do ewidencji na podstawie Prawa oświatowego nie jest zaświadczeniem o zgodności zmiany sposobu użytkowania budynku z MPZP, a pozytywne opinie Sanepidu i PSP nie zastępują procedury wymaganej Prawem budowlanym przy zmianie sposobu użytkowania obiektu.
Podkreślić przy tym należy, że problem z budynkiem nie rozpoczął się w 2025 roku.
Szczególnie istotna jest chronologia.
Nie jest prawdą, że kwestia sposobu użytkowania budynku przy ul. Braci Leśnej 3 pojawiła się dopiero wskutek wpisania szkoły MOST do ewidencji w 2025 roku.
Już 24 marca 2022 r. Instytut Badawczy Leśnictwa - właściciel nieruchomości - zgłosił Staroście Pruszkowskiemu zamiar zmiany sposobu użytkowania budynku biurowo-dydaktyczno-laboratoryjnego na budynek edukacyjny – szkołę podstawową z oddziałem przedszkolnym.
Z pisma Starosty Pruszkowskiego wynika, że w związku z nieuzupełnieniem nieprawidłowości Starosta decyzją nr 801/2022 z 11 maja 2022 r. wniósł sprzeciw wobec tego zgłoszenia.
Co więcej, w 2025 roku Starostwo poinformowało Gminę, że w prowadzonym rejestrze nie odnalazło ponownego zgłoszenia ani wniosku dotyczącego takiej zmiany sposobu użytkowania obiektu.
Oznacza to, że kwestia formalnego przeznaczenia budynku na szkołę była przedmiotem postępowania ponad trzy lata przed wpisaniem szkoły podstawowej MOST do ewidencji prowadzonej przez Gminę Raszyn.
Co ważne już w 2022 wystąpiono do gminy o wydanie zaświadczenia w zakresie zgodności z MPZP zmiany sposobu zamierzonego sposobu użytkowania budynku na budynek szkoły podstawowej z oddziałem przedszkolnym. Decyzja ta została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało postanowieniem z dnia 13 czerwca 2022 r. ją w mocy. SKO jednoznacznie wskazało, że stanowisko gminy jest prawidłowe. Wystąpiono też o wydanie zaświadczenia o zgodności z MPZP oddziału przyzakładowego przedszkola dedykowanego dla dzieci pracowników IBL. Takie zaświadczenie zostało wówczas wydane ze wskazaniem, że ma to być tylko oddział przedszkola przyzakładowego dla dzieci pracowników IBL.
Po dokonanym wpisie do ewidencji gmina mając wiedzę, iż z uwagi na niezgodność z MPZP nie powinno dojść do zmiany sposobu użytkowania lub pozwolenia odnoszącego się do przeznaczenia obiektu przy ul. Braci Leśnej 3 na cele oświatowe (szkoła podstawowa wraz z oddziałem przedszkolnym), gmina 3 października 2025 r. zwróciła się do Starosty Pruszkowskiego o informację dotyczącą zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania.
Właśnie w odpowiedzi na to wystąpienie Starosta przedstawił gminie historię postępowania z 2022 roku. Z uwagi na powyższe gmina zwróciła się również do właściwego organu nadzoru budowlanego o zbadanie sytuacji obiektu.
Już po zwróceniu się przez PINB o przekazanie informacji na temat obiektu, do gminy złożono ponowny wniosek o wydanie zaświadczenia o zgodności z MPZP działalności szkoły podstawowej (miało to miejsce w dniu 5 lutego 2026 r.). Decyzja odmowna została wydana w dniu 10 lutego 2026 r. Decyzja to została zaskarżona do SKO, przy czym ponownie została ona uznana za prawidłową postanowieniem SKO z dnia 20 sierpnia 2026 r.
Podkreślić należy, iż każdy organ administracji jeżeli posiada wątpliwości dotyczące prawidłowości sposobu użytkowania budynku, szczególnie budynku, w którym przebywają dzieci, powinien skierować sprawę do organu posiadającego właściwe kompetencje, celem weryfikacji.
Postępowanie takie przeprowadzone było przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który dokonał własnych ustaleń i wydał rozstrzygnięcie o wstrzymaniu użytkowania budynku na podstawie Prawa budowlanego.
Prawo budowlane stanowi jednoznaczeni, że w razie stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania bez wymaganego zgłoszenia organ nadzoru budowlanego wstrzymuje użytkowanie obiektu lub jego części i nakłada obowiązek przedstawienia wymaganych dokumentów.
Warto też wskazać na „List otwarty do Rady Gminy Raszyn” skierowany przez Fundację Mosty Edukacji w dniu 31 marca 2026 r., w którym to wskazano, iż:
„Decyzję o rozpoczęciu działalności szkoły od kwietnia podejmujemy pomimo trwających wyjaśnień w tym zakresie”.
Z pisma tego jednoznacznie wynika, że szkoła rozpoczyna swoją działalność dopiero od kwietnia 2026 r.(!) a podmiot ten rozpoczyna tę działalność pomimo trwających wątpliwości w zakresie zgodności z prawem funkcjonowania tam szkoły.
Co zatem oznaczał wpis szkoły?
Najkrócej:
wpis do ewidencji potwierdza spełnienie wymagań określonych dla tej procedury przez Prawo oświatowe. Nie zastępuje procedury zmiany sposobu użytkowania budynku wymaganej przez Prawo budowlane.
To samo dotyczy ustawowej dotacji dla szkoły. Jej wypłata wynika z przepisów o finansowaniu zadań oświatowych i również nie stanowi zgody na zmianę sposobu użytkowania konkretnego budynku.
Sprawa MOST nie jest więc sporem o to, czy w Gminie Raszyn może funkcjonować szkoła niepubliczna. Dotyczy możliwości zgodnego z prawem prowadzenia działalności szkolnej w konkretnym budynku przy ul. Braci Leśnej 3.
Czy Gmina chce rozwiązania tej sytuacji?
Tak.
Po rozpoczęciu roku szkolnego Gmina zaprosiła do wspólnych rozmów przedstawicieli szkoły, rodziców, właściciela obiektu oraz właściwych instytucji. Celem było i pozostaje znalezienie rozwiązania możliwego do przeprowadzenia zgodnie z obowiązującym prawem.
Gmina deklaruje sprawne wykonywanie wszystkich czynności należących do jej kompetencji. Nie może jednak zastępować innych organów, pomijać obowiązujących procedur ani wydać zaświadczenia o treści, której – w świetle dokumentów oraz obowiązującego MPZP – nie może potwierdzić.
Dobro dzieci jest dla Gminy niezwykle ważne. Właśnie dlatego kwestie dotyczące budynku, w którym mają codziennie przebywać uczniowie, nie mogą być pozostawione bez sprawdzenia przez właściwe organy.
